SEREBRAL PALSI NEDIR? Serebral palsi; doğum öncesinde, doğum sırasında ve doğum sonrası erken dönemdeki, beyin hasarı sonucu ortaya çıkan, ilerleyici olmayan ancak yaşla birlikte değişebilen, hareketi kısıtlayıcı, kalıcı motor fonksiyon kaybı, postür ve hareket bozukluğu olarak tanımlanmaktadır. Serebral palside, beyinde oluşan hasar ilerleyici değildir. Serebral Palsi bulaşıcı, kalıtsal ve hayatı tehdit eden bir durum değildir. Motor geriliğine; duyusal, bilişsel, iletişim, algılama, epilepsi, davranış bozuklukları ve ikincil olarak gelişen kas iskelet sistemi sorunları eşlik eder. Serebral Palsili çocukların büyük bir kısmı zamanla daha iyi duruma gelirken, bir kısmı da gelişebilecek ek sorunlar nedeni ile daha kötü bir tablo sergileyebilir. Oluşacak ek sorunları engellemek ve çocukların yaşam kalitelerini artırmak için, mümkün olan en erken yaşta tedaviye başlamak gerekir. SEREBRAL PALSI NEDENLERI NELERDIR? Yapılan araştırmalar serebral palsilerin yaklaşık %75’inin hamilelik sırasındaki nedenlere, %10-15’inin zorlu doğum ve yeni doğan dönemindeki rahatsızlıklara bağlı olduğu, geri kalan %10’un ise yaşamın erken haftalarındaki kaza ve hastalıklara bağlı olarak ortaya çıktığını göstermektedir. Birçok serebral palsi vakasının nedeni bilinememekle birlikte başlıca risk faktörleri aşağıdaki gibidir. Anne karnında geçirilen enfeksiyonlar (mikrobik hastalıklar) Gebelikte ilaç ve alkol kullanımı Gebelikte yetersiz beslenme Plasentanın (eşin) erken ayrılması veya göbek kordonunda sorun olması Ciddi preterm (erken) doğum -özellikle beyin kanaması geçirenler, Düşük doğum ağırlığı Doğum sırasında bebeğin beynine yeterli oksijen gitmemesi, Anne ile bebek arasında kan uyuşmazlığı Çoğul gebelikler, Bebekte ciddi sarılık olması, Menenjit (beyin zarının iltihabı) Beyin kanamaları, Boğulma. Kafa travması İnme (herhangi bir nedenle vücudun bir tarafının kullanılamaması) BELIRTILERI NELERDIR? Aileler bebeğin aşağıdaki resimde gösterilen normal gelişiminde en ufak bir gecikme yada sapma gördüğünde, yada aşağıdaki maddelerde belirtilen normal gelişimden sapmaları gözledikleri durumda derhal doktora başvurmalıdır. SP Erken Tani Serebral Palsi Tanısını Düşündüren Normal Gelişimden Sapmalar: 0-1 Ay arası Devamlı şuursuz ve uykulu olma Emme bozukluğu , ve aşırı kusma Etraftan gelen uyarılara cevap vermeme Havaleler 2 Ay Adalelerde anormal kasılmalar 3 Ay Gözbebeğinde düzensiz titremeler Sırtüstü konulduğunda baş ve topuklar üzerinde yay gibi durma İfadesiz yüz 4 Ay Başını tutamama El becerisinde gerilik Otururken bacakların birbirini çaprazlaması Tekme atarken iki bacağı birden itme 10 Ay Tutunarak ayağı kalkma becerisi olmayışı İsmiyle çağırınca yanıt vermeme Emeklerken bacakları sürükleme Ayağı kalkarken bacakları çaprazlama Ağızdan fazla salya akıtma Verilen yemeği ağza götürememe TEDAVI EDILEBILIR MI? Serebral palsi tedavisinde, beyinde oluşmuş hasarı tedavi etmek günümüzde mümkün olmasa da, var olan belirti ve bulguları azaltmaya yönelik tedaviler ve uygun rehabilitasyon yaklaşımları ile çocuğun kazanabileceği en üst bağımsızlık düzeyini kazanması, tedavinin temelini oluşturur. Serebral palsi terimi kalıcı bir rahatsızlığı anlatır. Bu hastalıkla ilgili sorunlar (kas zayıflığı veya gerginliği, istemsiz hareketler) yaşam boyu devam eder. Ancak, çocuk yaş ilerledikçe uygun tedavi yaklaşımlarının katkı ve desteği ile bu sorunlara uyum sağlamayı onlarla başa çıkmayı öğrenebilir. Tedavi, hastalığı tamamen yok edemese de anlamlı iyileşmeler sağlar. Çocuk büyüdükçe beklentiler de büyür. Serebral palsili bir çocuğun giyinme, bağımsız yemek yeme gibi sıradan işleri öğrenmesi beklenenden uzun zaman alır. Bu gelişim gecikmesi yanlışlıkla kötüleşme olarak algılanabilir. Çocuğun büyümesiyle kasları daha da kalınlaşır. Büyüme çağında kemikler kaslardan daha hızlı uzar. Büyüme hızları arasındaki bu fark, kasların göreceli olarak daha da kısalmasına ve eklem çevresi şekil bozukluklarının belirginleşmesine neden olur. Kasların sertliği spastisiteye (kasılma) veya eklem kısıtlılıklarına bağlı olabilir. Çoğu kez bu iki durumu birbirinden ayırmak çok kolay olmasa da, sadece gergin kası, gergin ve aynı zamanda kısa kastan ayırt etmeye çalışmak şarttır. Çünkü bu iki durum farklı tedavi yaklaşımları gerektirir. Çocuğu etkileyen kulak veya boğaz enfeksiyonu, diş enfeksiyonları gibi herhangi bir hastalık, çocuğun ilerlemesini bir müddet duraklatabilir. Duygusal stresler. Çocuk, eğer bir yeteneğin geliştirilmesi için çok fazla zorlandığını hissederse, tepkisel olarak o işe karşı direnç geliştirebilir. İlerlemede yavaşlama veya duraklama, kötüleşme anlamına gelmez. SEREBRAL PALSI VE Aile YASAMI SP’li çocuk ailelerinin dertleri diğer engelli çocuk sahibi ailelerle benzeşir. Ancak SP’de fiziksel sorun daha belirgin olduğundan aileler olayı daha hızlı kabullenir ve yapabilecekleri için daha çabuk uğraşmaya başlar. SP’li çocuğu olan bir ailenin en büyük kaygılarından biri bizden sonra çocuğumuza kim bakacak korkusudur. Bu nedenle çocuğun bağımsızlığını kazanması çok büyük önem taşır. Başlangıçtaki en büyük zorluk teşhisin konulması ve sorunların kabullenilmesidir. Zamanla sorunlar kabullenilir ve aile çocuğa kazanabileceği bağımsızlığı kazandırmaya çalışır. Buna karşın aynı zamanda çocuğu elden geldiğince koruma ve rahatlatma çabası içindedir. Bu aşırı koruma ise çocuğun bağımsızlığını kazanmasını kısmen de olsa engeller. Her aile bu sorunu kendi yöntemiyle zaman içinde halleder. Bazen de psikolog, doktor ve fizyoterapistle yapılan çalışmalar ailelere yardımcı olabilir. Önemli olan çocuğu toplum ve aile yaşamından elden geldiğince koparmamak, onu sorunları ile birlikte kabul ederek ailenin tüm bireylerini mutlu edebilecek bir yaşam düzeni kurmayı başarabilmektir. SP’li çocuğu büyütürken aile, arkadaş ve akrabalarından oluşan yakın çevrenin yanı sıra fizyoterapist ve hekimlerden oluşan sağlık ekibinden de destek görmelidir.